حکایت کرده اند که مرد بی آزاری بود که ناگهان برایش مشکلی پیش آمد . ماجرا از این قرار بود که روزی در خانه اش نشسته بود که داروغه به سراغ او آمد و گفت : " تو از یک مسافر غریب ، هزار سکه گرفته ای و به او پس نداده ای ". مرد تعجب کرد و گفت : " کدام مرد غریب ؟ کدام مسافر ؟ کدام سکه ها ؟ " داروغه گفت : " من این حرفها را نمی فهمم . دو روز دیگر به محکمه شهر بیا . در آن جا قاضی خواهد گفت که تو بی گناهی یا نه ." داروغه این را گفت و رفت و مرد بی گناه را با دنیایی از ترس و نگرانی تنها گذاشت. همسر مرد که دید رنگ از روی شوهرش پریده ، پرسید : چی شده ؟ چرا این قدر ترسیده ای ؟ "
مرد گفت :" قاضی شهر می خواهد مرا به جرم گناهی که نکرده ام مجازات کند ." زن گفت :" چه گناهی ؟ " مرد گفت : " کدام گناه بدتر از این که از یک مسافر غریب هزار سکه بگیرم ." زن همسرش را دلداری داد و گفت : " نگران نباش . تو که گناهی نکرده ای . آن را که حساب پاک است ، از محاسبه چه باک است ؟ " مرد گفت : " می دانم ، ولی من تا به حال به محکمه نرفته ام . می دانم که در آن جا زبانم بند می آِید و گناهکار شناخته می شوم ." همسر مرد که زن باهوشی بود گفت : " خدا بزرگ است. این هم راهی دارد. همین الان به اتاق برو ، در را به روی خودت ببند و با کلاهت حرف بزن ." مرد با تعجب : " چه می گویی ؟ با کلاهم حرف بزنم ؟ همه خیال می کنند من دیوانه شده ام ."
زن گفت : " با کلاهت حرف بزن یعنی این که کلاهت را قاضی کن . خیال کن در محکمه هستی و آن کلاه هم قاضی شهر است . هرچه می خواهی به قاضی بگویی ، به آن کلاه بگو . بعد آن قدر با کلاه که قاضی شده ، حرف بزن تا زبانت باز شود ."
مرد این راه را پسندید . داخل اتاق رفت و در را به روی خود بست . کلاه را از سر برداشت و بالای اتاق گذاشت. بعد با احترام در مقابل کلاه ایستاد و گفت: " جناب قاضی ، من این مرد را نمی شناسم . باید هم نشناسم چون مسافر و غریب است . اگر او مرا می شناسد ، بگوید پدر من کیست ، پدر بزرگ من کیست ، من اهل کجا هستم و چند فرزند دارم ؟ اگر پولی به من داده ، کی داده و کجا داده ، برای چی به من پول داده ؟ قرض داده ؟ برای کسب و کار و تجارت داده ؟ آیا سندی دارد ؟ آیا کسی دیده که او پول به من داده ؟ پس اگر جوابی ندارد ، به اهالی شهر بگوید که چرا این حرفها را درباره من زده ؟ " مرد چند بار که با کلاهش حرف زد ، زبانش روان شد . دو روز بعد به محکمه قاضی شهر رفت . قاضی کارش را شروع کرد . مرد آنچه را که با کلاه خودش درمیان گذاشته بود ، به قاضی گفت . قاضی رو به شاکی کرد و گفت : " تو چه می گویی ؟ "
شاکی نگاهی به مرد انداخت و گفت : " این مرد درست می گوید . من چون در این شهر غریبم ، او را به جای یک نفر دیگر اشتباه گرفته ام . " قاضی مرد بی گناه را دلداری داد و روانه خانه اش کرد . او خوشحال به خانه بازگشت . همسرس از او پرسید : " چه کردی ؟ " مرد گفت : " قاضی فهمید که من بی گناهم . " همسرش لبخندی زد و گفت : " دیدی گفتم کلاهت را قاضی کن ."
از آن پس ، اگر بخواهند به کسی بگویند که در حق دیگران انصاف داشته باشد ، می گویند : " کلاهت را قاضی کن ."

حکایت کرده اند که در زمانهای قدیم ، پرنده ای از یارانش جدا شد تا جایی خوش آب و هوا و سرسبز برای زندگی پیدا کند . پرنده تصمیم داشت که چمنزاری سبز و خرم بیابد و بعد برگردد و به دوستانش خبر دهد تا آنها هم به آن سرزمین سبز و خرم ، کوچ کنند . او در آسمان آبی و آفتابی و بیکران ، پرواز کرد و رفت تا این که چشمش به چمنزاری خورد که از دور مانند بهشت بود . احساس کرد که بهشت گمشده خود را یافته است. پس پایین آمد و بر شاخه درختی نشست و چمنزار زیبا و سبز و خرم را تماشا کرد . سکوت عجیبی در آن جا حکم فرما بود . پرنده از آن سکوت و آرامش ، تعجب کرد . با خود گفت: " چمنزاری به این خوبی و زیبایی ، چرا این قدر آرام و خلوت است ؟ چرا هیچ پرنده ای در این حوالی نیست ؟ آیا تاکنون پای پرنده ای جز من به این جا نرسیده است ؟ عجیب است . ولی همین خوب است . این جا از هر نظر خوب و مناسب است و انگار برای یک زندگی آرام و بدون هرگونه حادثه ای آفریده شده است . محل قبلی ، خیلی پر سر و صدا بود ، ولی این جا جان می دهد برای استراحت و خواب . هیچ موجودی نیست که مزاحم استراحتم بشود .... » پرنده از روی شاخه برخاست و با خود گفت : « بهتر است بروم و جاهای دیگر چمنزار را نیز ببینم و جای خوب و مناسبی برای ساختن آشیانه پیدا کنم ! »
از قضای روزگار ، درست در چند قدمی آن جا ، صیادی دام نهاده بود و مقداری گندم تازه در دام پاشیده بود و منتظر نشسته بود تا پرنده ای به هوای خوردن دانه ها بیاید و در دام بیفتد . مرد صیاد برای آن که دیده نشود، خودش را با شاخ و برگ درختان و گیاهان سبز پوشانده بود تا از دور شبیه یک بوته چاق و چله به نظر بیاید . پرنده قصه ما، آمد و درست کنار مرد صیاد نشست و با تعجب به او نگریست . پرنده در همان نگاه نخستین ، احساس کرد که آن بوته ، بوته ای معمولی نیست و غیرعادی به نظر می رسد. مشکوک شد . جلوتر رفت، رو کرد به بوته و پرسید : " کیستی ؟ آیا گیاهی ؟ چگونه گیاهی هستی که تاکنون نظیر تو را ندیده ام ؟ به نظر می رسد که شبیه آدمیزادگان باشی تا گیاه !"
صیاد که دید با مرغ زیرک و باهوشی طرف شده و پرنده فهمیده است که او آدمیزاد است ، شروع کرد به دروغ بافی و گفت : " ای پرنده عزیز و گرامی ، حال که پرسیدی، می گویم که کیستم. راستش را بخواهی من یک زاهد عزلت گزین و گوشه نشینم . در این گوشه تنهایی نشسته ام و خدا را عبادت می کنم !" پرنده گفت :" یک زاهد ؟ زاهد و این جا ؟! " صیاد گفت : " چرا تعجب کردی ؟ من به راستی یک زاهدم . زاهدی که از خانه و زندگی اش دل کنده و برای نیایش خدا به این چمنزار دور افتاده پناه آورده است. راستش من از مدتها پیش احساس می کردم که برای زاهد بودن آفریده شده ام . یک روز با خود گفتم : آخر تو را چه به دکان داری ؟ تو باید زهد پیشه کنی و به کوه و دشت و صحرا پناه ببری و از این مردم دنیاپرست ، دور شوی . آری این احساس در من بود تا این که اتفاقی برای من افتاد ." پرنده گفت : " چه اتفاقی ؟"
صیاد حیله گر گفت :" این اتفاق برای همسایه بیچاره ام افتاد. همسایه ما یک روز افتاد و مُرد . همین طور بی دلیل و بی خبر ! " پرنده گفت : " طبیعی است مرگ که خبر نمی دهد . حالا بگو ببینم مرگ همسایه ات چه ربطی به تو داشت ؟ " صیاد گفت :" چطور این حرف را می زنی ؟ فکر می کنی این چیز کمی است ؟ من که نمی توانستم از کنار این قضیه بی تفاوت بگذرم ! " پرنده گفت : " خوب بی تفاوت گذشتی یا نه ؟ " صیاد گفت : " درست نمی دانم. ولی حالا که در این جا نشسته ام و در تنهایی زندگی می کنم و از برگ درختان و ریشه گیاهان تغذیه می کنم، می توان فهمید که از کنار قضیه مرگ همسایه ام با بی تفاوتی نگذشته ام. من از وضعیتی که دارم کاملاً راضی ام و خدا را شکر می کنم . زنده ام و نفسی می کشم و شکری می گویم . همین برای من کافی است ." پرنده گفت : " اما نگفتی مرگ همسایه با تو چه کرد ؟ "
صیاد گفت : " زمانی که همسایه ام از دنیا رفت ، من مثل برق گرفتگان و صاعقه زدگان یک دفعه به خود آمدم و با خود گفتم : « این زندگی نکبت بار چه ارزشی دارد ؟ عاقبت زندگی بالاخره مرگ و نیستی است . پس باید به خود بیایی و از خواب غفلت بیدار شوی و عبرت بگیری ! » پرنده گفت :" عبرت گرفتی؟ " صیاد گفت :" بله . عبرتی بالاتر از این که خودم را به شکل یک بوته درآورده ام ؟ آن روز با خود گفتم : بهتر است گوشه نشینی پیشه کنم و در جایی خلوت با خدا راز و نیاز کنم . تا کی باید اسیر خور و خواب و لذتهای زمینی باشم ؟ پشت پا به همه چیز زدم و به این چمنزار آمدم ." پرنده پوزخندی زد و گفت : " امیدوارم که خداوند تو را به راه راست هدایت فرماید . بگو ببینم چرا در این مکان دور افتاده، دور از زن و فرزند ، خودت را آزار می دهی ؟ از این جا خسته نشده ای ؟ " صیاد گفت : " بله ! ولی چاره چیست ؟ باید بسوزم و بسازم و سختیها را به جان بخرم . من که مدت زیادی اسیر رختخواب گرم و نرم و غذاهای خوش طعم بوده ام ، حالا بهتر است به خاطر خدا ، مدتی هم جسم خود را با سختیها و مرارتها آشنا کنم تا بلکه روحم تعالی یابد ." ...
( این داستان که برگرفته از مثنوی مولوی است، ادامه دارد)

چنین حکایت کرده اند که :
" کار داناه " شاه شادیها یا میمونها بود . اما دیگر پیر و ناتوان شده بود . نه قدرت دوران جوانی را داشت و نه تیزی و چابکی آن روزها را . در بین شادیها ، شادی جوان و باهوش و فرصت طلبی بود که همیشه رؤیای شاه شدن را در سر می پروراند . او در پی فرصتی بود تا به رؤیاهایش رنگ حقیقت ببخشد . یک روز احساس کرد که دیگر زمان انتظار به پایان رسیده است و شاه توان اداره امور را ندارد . پنهانی با چند نفر از دوستانش توطئه کرد و لشکری عظیم فراهم آورد و به شاه پیر و ضعیف حمله کرد ." کار داناه " که توان مقابله با او و لشگرش را نداشت ، شکست را پذیرفت و قدرت و پادشاهی را به او واگذار کرد . اما شاه تازه و جوان به این نیز اکتفا نکرد و قصد کشتن " کار داناه " را داشت . " کار داناه" به ناچار پا به فرار گذاشت و به بیشه زاری پر از درختان میوه که درکنار ساحل دریا بود ، گریخت .
" کار داناه" بالای درخت انجیری رفت و روی یکی از شاخه های آن نشست . و به یاد روزگار پادشاهی اش آه بلندی کشید و با خودش زمزمه کرد : « آه ، ای دنیای بد ! روزی بالا می بری و روز دیگر بر زمین می کوبی . عمری در ناز و نعمت بودم و حالا در دوران پیری باید تک و تنها روی این درخت زندگی کنم .»
روزها گذشت و کم کم " کار داناه " به آن درخت و بیشه عادت کرد . از انجیرهایش می خورد و روز و شب را به تنهایی می گذراند . یک روز همان طور که بالای درخت نشسته بود و انجیر می خورد ، یکی از انجیرها از دستش رها شد و توی آب افتاد . لاک پشتی که زیر درخت استراحت می کرد ، انجیر را دید . داخل آب رفت و آن را خورد. از طعمش لذت برد. " کار داناه " هم که از صدای افتادن انجیر در آب خوشش آمده بود، یک انجیر می خورد و یکی هم داخل آب می انداخت. آن پایین هم سنگ پشت چشم انتظار افتادن انجیر دیگری بر آب بود . تا یکی می افتاد ، فوراً آن را بر می داشت و می خورد . سنگ پشت که فکر می کرد انجیرها را کسی از بالای درخت برای او می اندازد ، از معرفت و لطف او خوشش آمد و مهرش بر دلش نشست . از پایین درخت فریاد زد : « ای دوست تازه و ندیده ام ! هر که هستی از لطف و سپاس تو متشکرم . خوراکی هایی را که برای من پایین می اندازی ، بسیار خوشمزه و دلچسب است . »
" کار داناه " از لا به لای شاخه ها به زمین نگاه کرد و سنگ پشتی را دید که پایین درخت و نزدیک آب ایستاده است . سلامی کرد و گفت : « دوست تازه من ! بسیار خوشحالم که تو این جایی . از تنهایی خسته شده بودم . وجود تو نعمت گرانبهایی است. الان پایین می آیم تا از نزدیک با همدیگر آشنا شویم .» بعد با چند پرش از درخت پایین آمد و روبروی سنگ پشت ایستاد و گفت : " سلام سنگ پشت عزیز ! " لاک پشت گفت : " سلام بر تو ای شادی مهربان ! باز هم از تو ممنونم . راستی بگو ببینم از کجا آمده ای و به کجا می روی ؟ این جا چه کار می کنی ؟ "
" کار داناه " قصه زندگی اش را برای سنگ پشت تعریف کرد و در پایان گفت : « حالا هم این جا در خدمت تو هستم . چه خوب شد تو را دیدم . داشتم از تنهایی دق می کردم .»
سنگ پشت گفت : " من هم از دیدن تو بسیار خوشحالم . امیدوارم دوستان خوبی برای هم باشیم ." چند روزی گذشت و آن دو در کنار هم به خوبی زندگی می کردند . دوستانی صمیمی شده بودند و از هر دری سخن می گفتند. سنگ پشت که زن و بچه داشت ، به کلی آنها را از یاد برده بود . پیدا کردن دوست تازه چنان او را سرگرم کرده بود که به چیز دیگری فکر نمی کرد. انگار نه انگار که کسان دیگری چشم به راه و نگران او هستند. زن سنگ پشت که از غیبت چند روزه شوهرش ناراحت و غصه دار بود ، شب و روز خوابش نمی برد . نمی دانست چه بلایی سرش آمده . صبح تا شب چشم به راه او می ماند ، شاید از او خبری شود . اما هیچ اثری از شوهرش نبود . انگار آب شده بود و در زمین فرو رفته بود . یک روز که تنها نشسته بود و به دوردستها نگاه می کرد ، همسایه اش را دید . زن همسایه که او را غمگین دید ، پرسید « چه شده ؟ چرا این قدر ناراحتی ؟ »
سنگ پشت آهی کشید و گفت : « دست روی دلم نگذار . خواهر ! چه بگویم که نگفتنم بهتر است . نگرانم. چند روز است که شوهرم از لانه بیرون رفته و برنگشته . کجا بروم ؟ نمی دانم . »
سنگ پشت همسایه جلوتر آمد و گفت : « من می دانم شوهرت کجاست ! » زن سنگ پشت با هیجان گفت : " می دانی ؟ کجاست ؟ بگو و مرا از نگرانی رها کن .»
زن همسایه گفت : " دو سه روز پیش که در بیشه نزدیک ساحل می گشتم ، او را دیدم که با شادی نشسته است و حرف می زند. انگار تازه با هم دوست شده بودند . حتماً این دوستی جدید باعث شده به خانه نیاید ." سنگ پشت گفت : " یعنی دوستی با آن شادی مهم تر و عزیزتر از من و بچه هایش است ؟ سنگ پشت گریه کرد . سنگ پشت همسایه با دلسوزی گفت : « نگران نباش . از گریه کردن ، کاری درست نمی شود . به جای گریه و زاری باید به فکر راه چاره ای بود . »
سنگ پشت گفت : " من که نمی دانم چه کار باید بکنم ... "
زن همسایه گفت : " بهترین راه چاره ، کشتن شادی است . باید او را از بین ببری تا شوهرت دوباره به سر زندگی برگردد . نقشه ای دارم . تو خودت را به مریضی بزن و بقیه کارها را به من واگذار کن . فقط وقتی شوهرت را آوردم ، هی آه و ناله کن . "
سنگ پشت همسایه خداحافظی کرد و راه افتاد تا به محل سنگ پشت رسید . سنگ پشت از دیدن سنگ پشت همسایه در آن جا تعجب کرد و علت آمدنش را پرسید . سنگ پشت همسایه با ناراحتی گفت : « واقعاً تو خیلی خونسرد و بی خیال هستی . الآن چند روز است که از خانه بیرون آمده ای و اصلاً فکر نمی کنی که زن و بچه هایت تنها هستند و ممکن است برای آنها اتفاقی افتاده باشد . »
سنگ پشت گفت : " حق با توست . من آنها را فراموش کرده بودم . حالا مگر اتفاقی افتاده ؟ "
زن همسایه گفت : " چند روز است که زنت بیمار شده و مرتب تو را صدا می کند ."
سنگ پشت که از شنیدن بیماری همسرش بسیار ناراحت شده بود گفت : " خدا مرا ببخشد ." بعد به میمون گفت : " شادی عزیز ، مجبورم تو را ترک کنم و به خانه برگردم . قول می دهم باز هم به دیدنت بیایم . خداحافظ ! " کار داناه " با تأسف به سنگ پشت گفت : « واقعاً از شنیدن این خبر ناراحت شدم . اگر کاری از دستم بر می آید ، مرا بی خبر نگذار . با کمال میل انجام می دهم . » سنگ پشت تشکر و کرد و به نزد همسرش بازگشت . ( این داستان ادامه دارد ) ( کلیله و دمنه ) .

آورده اند که :
مرد پرهيزگاري در يکي از شهرهاي ولایت فارس زندگي مي کرد . او را درويش دانا دل مي ناميدند و همه به خاطر نیکی هایش به او احترام مي گذاشتند . يک سال قصد کرد به زيارت خانه خدا برود . تصميم گرفت خودش به تنهایي سفر را آغاز کند تا بتواند مکانهاي ديدني را در مسير خود ببيند . مراسم حج آن سال در فصل تابستان انجام مي شد . بنابراين مرد دانا دل ، سفر خود را قبل از سال نو آغاز کرد . وی بار و بنه خود را بر دوش گرفت و حرکت کرد . او در طول روز پياده مي رفت و شب را در یک روستاي بین راه استراحت مي کرد . روز سوم در وسط بيابان به کاروانسراي ويرانه اي رسيد که مخفي گاه راهزنها بود . دزدان به محض آن که ديدند او تنهاست، خوشحال شدند. مطمئن بودند که او نمي تواند از خودش دفاع کند. بنابراين دور او حلقه زدند . دانادل وقتی خود را در محاصره دزدان دید ، عصايش را انداخت و به دزدان گفت : " دقيقه ای صبر کنيد . من تنها و ضعيف هستم، حال آن که شما چند مرد قوي هستيد. عاجزانه از شما مي خواهم اول به حرفهايم گوش کنید، بعد هرچه خواستيد انجام دهيد." دزدان گفتند : " وقت را با حيله و نيرنگ تلف نکن . تو نمي تواني با مکر و حيله از دست ما فرار کني." مرد گفت : " من قصد فريب ندارم . بايد به شما بگويم که پول زيادي همراه ندارم و لباسهاي فقيرانه من به درد شما نمي خورد . من درويشِ قصد زیارت مکه را دارم . مزاحم من شدن در شأن شما نيست. درست است که کار شما دزدي است ، اما اميدوارم که هنوز در وجود شما لطف و بخشش باقي مانده باشد . برويد و کس ديگري را که پول زيادي دارد ، غارت کنيد . دور از انصاف است که عليه من به زور متوسل شويد . " یکی از دزدها گفت :" حالا مي بينيم که تو مي خواهي با حرفهايت ما را فريب دهي و فرار کني . براي ما رسوايي دارد که با اين حرفها بتواني خود را از چنگال ما رها کني. ما هر چيزي را که گير بياوريم غارت مي کنيم . اگر مي خواستيم بين خوب و بد را تشخيص بدهيم ، آن وقت مثل بقيه انسانها کار می کردیم و با شرافت زندگي مي کرديم ." دانا دل گفت : " بسيار خوب ، حالا که شما نمي خواهيد به حرف حساب گوش کنيد ، کوله بار مرا که در آن کمي پول و کالا است ، برداريد و بگذاريد به زيارت خانه خدا بروم ." سر دسته دزدها گفت :" تو چه آدم ساده اي هستي . فکر مي کني با بچه سر و کار داري ؟ اگر ما بگذاريم بروي ، مخفي گاه ما را به بقيه اطلاع می دهی تا ما را دستگير کنند . بهتر است وصيت کني و براي مرگ آماده شوي ."
دانا دل گفت : " البته شما مي توانيد مرا بکشيد. اما ريختن خون بي گناه براي شما عاقبت خوشی ندارد . شما به دست عدالت گرفتار می شوید و مجازات کار خود را خیلی زود دريافت می کنید . " دزدان با صداي بلند خنديدند و گفتند : " در این بیابان ، عدالت چگونه اجرا می شود . چه کسي شهادت خواهد داد ؟ ما راهزن هستيم و تو کشته خواهي شد و هيچ کس ديگري اين جا نيست که اين را ببيند ، همين و بس ." سپس او را احاطه کردند . دانادل که ديگر اميدي به رحم و دلسوزي دزدان نداشت ، به راست و چپ نگریست ، به این انتظار که کسي او را نجات دهد. اما هيچ اثری از نجات دهنده ای دیده نمی شد . تنها چيزي که غير از دانادل و دزدان وجود داشت ، دسته اي سار بود که بالاي سر آنها مشغول پرواز بودند و با جيک جيک خود، سر و صداي زيادي به راه انداخته بودند . دانادل در اوج نااميدي به پرنده ها نگریست و گفت : " اي پرنده ها به پايين نگاه کنيد و شاهد باشيد که من به دست اين قاتلان بي رحم گرفتار شده ام و می خواهند مرا بکشند . شاهد من باشید و انتقام مرا از آنها بگيرید."
دزدان دوباره خنديدند و گفتند : " چه آدم ساده اي هستي ؟ نامت چيست ؟ " درویش جواب داد : " دانادل " سر دسته دزدها گفت :" چه اسم عجيبي داري. اسم تو به معناي حکيم و دانشمند است، حال آن که تو آن قدر احمقي که از پرنده هاي آسمان مي خواهي انتقام تو را بگيرند . براي کشتن مرد احمقي مثل تو، هيچ مجازاتي وجود ندارد ." سپس او را کشتند و اموال او را برداشتند و رفتند . آنها هر وقت به ياد مي آوردند که دانادل از پرنده ها مي خواست انتقام او را بگيرند ، مي خنديدند .
روز بعد ، چند مسافر از کاروانسرا عبور کردند و پس از آن که از مرگ دانادل مطلع شدند ، خبر آن را به همه اطلاع دادند . کسانی که دانادل را دوست داشتند ، از شنيدن اين خبر بسيار غمگين شدند و مراسم سوگواري باشکوهي برايش ترتيب دادند . همه انتظار داشتند که هرچه زودتر قاتلان دستگير شوند ، چرا که معتقد بودند ريختن خون انسان بي گناه ، عاقبت دامن قاتلان او را خواهد گرفت .
يک سال گذشت و بار ديگر سال نو فرا رسيد . روز سيزدهم نوروز ، وقتي که طبق رسم معمول ، مردم به طور دسته جمعي به خارج از شهر رفتند تا از تفرّج در طبیعت لذت ببرند ، قاتلان دانادل هم آن جا بودند . آنان زير يک درخت ، نزديک آشنايان دانادل نشسته بودند و اوقاتي خوش داشتند . هيچ کس فکر نمي کرد که اينها همان دزدان جنایتکار هستند که دارند مثل ديگران خوش مي گذرانند .
در آن روز بهاري ، تعداد زيادي گنجشک هم در حال لذت بردن از هواي خوب آن روز بودند . پرواز مي کردند ، روي شاخه هاي درختان مي نشستند و جيک جيک مي کردند . بعضي وقتها صداي جيک جيک آنها آن قدر بلند بود که مردمي که زير درخت نشسته بودند ، اذيت مي شدند . اين باعث شد مردم پرنده ها را بترسانند تا بروند . گنجشکها از روي آن درخت بلند شدند و بر روي درخت ديگري نشستند و باز سر و صدا را به راه انداختند . اين بار گنجشکها به سراغ درختي رفتند که دزدان زير آن نشسته بودند و با صداي جيک جيک خود ، حوصله دزدها را سر بردند . يکي از آنها با صداي بلند گفت : " ببينيد اين پرنده ها چه سر و صدايي براه انداخته اند ." ديگري درحالي که مي خنديد جواب داد: " فکر کنم آمدند تا انتقام خون دانادل را بگيرند." ديگري گفت : " نه اينها گنجشک هستند ، درحالي که پرنده هايي که دانادل خواست شاهدان او باشند ، سار بودند ." ديگري به دنبال حرف او گفت :" درواقع دانادل خيلي احمق بود که از پرنده ها خواست شاهدان او باشند." آنها با صداي بلند به صحبت خود درباره دانادل ادامه دادند و به مردمي که در اطراف آنها بودند ، توجهي نداشتند . آشنایان دانا دل که در آن جا بودند ، با شنيدن اين کلمات ، به يکديگر گفتند : " اينها با ديدن گنجشکها و صداي جيک جيکشان ، مرگ دانا دل را يادآوري مي کنند . رازي وجود دارد که اين اشخاص از آن باخبرند. ما بايد رابطه بين دانادل و پرنده ها را کشف کنيم ."
آنها بلافاصله آنچه را که دیده و شنیده بودند ، به حاکم شهر گزارش دادند . دزدان خيلي زود دستگير شدند. آنها به جرم خود اعتراف کردند و مجازاتي که سزاوار آنها بود ، اجرا شد . به این ترتیب ، پرنده ها وظيفه خود را به عنوان شاهد انجام دادند . عاقبت ريختن خون يک انسان بي گناه ، مجازات قاتلان اوست . ( کلیله و دمنه )

در شهری بازرگانی زندگی می کرد که به پول و ثروت بسیار علاقه داشت . او هرچه می توانست سکه روی سکه می گذاشت و کمتر خرج می کرد . بازرگان از این نوع زندگی بسیار راضی و خرسند بود ، اما زن و فرزندان او در رنج و سختی زندگی می کردند . بازرگان پسری داشت که از میان خوردنیهای دنیا پنیر را خیلی دوست داشت . بازرگان برای این که مبادا پسرش پنیر خوار بزرگی بشود ، فکری کرد . او همه پنیرهای خانه را در شیشه گذاشت و به پسرش گفت : " دیگر حق نداری به پنیر لب بزنی تا من بگویم ". پسر گفت : " پدر مگر پنیر زهر است ؟ " پدر گفت : " برای تو از زهر هم بدتر است . من از حالا باید به فکر آینده تو باشم . اگر تو را به حال خودت رها کنم ، کار را به جایی می رسانی که وقتی بزرگ شدی ، روزانه بسیار پنیر می خوری . " بازرگان شیشه پنیر را در الماری گذاشت و گفت : " هر وقت پنیر خواستی ، به خودم بگو تا برایت بیاورم . اگر به حرفهای من گوش کنی تا سالهای سال پنیر می خوری و باز هم پنیر در شیشه هست . "
پسر هرچه فکر کرد ، عقلش به جایی نرسید که چطور ممکن است سالها از پنیرهای توی شیشه بخورد و باز هم شیشه پر از پنیر باشد . فردای آن روز نزد پدر رفت و گفت : " پدر جان من گرسنه ام ، پنیر می خواهم ." پدر گفت : " پنیر برای چه می خواهی ؟ " پسر گفت : " یعنی چه ؟ خوب پنیر را می خورند دیگر ..." پدر گفت : " پس برو نان هم بیاور ." پسر رفت و نان آورد . پدر در الماری را باز کرد و شیشه پنیر را بیرون آورد و روبروی پسر بر زمین گذاشت . بعد لقمه نانی از پسرک گرفت . آن را به شیشه مالید و در دهان گذاشت و گفت : " به به چه پنیری ! حالا نوبت توست ." پسر هم همین کار را کرد . نان را به شیشه مالید و خورد و گفت : " عجب پنیری " و چند لقمه خورد تا سیر شد . از آن روز به بعد ، همین رویه معمول شد . هر وقت که پسر گرسنه می شد ، به پدر می گفت که در الماری را باز کند و به او نان و پنیری بدهد تا سیر شود.
یکی از روزها ، بازرگان جایی رفت و دیر به خانه آمد . پسر به سراغ الماری رفت . هر کاری کرد نتوانست قفل آن را باز کند . به همین دلیل ، نان را به قفل در الماری مالید و خورد . پدر به خانه برگشت و منتظر بود که پسرش بگوید که گرسنه است ، اما او چیزی نگفت . پدر گفت : " چرا حرف نمی زنی . مگر گرسنه نیستی ؟ "
پسر گفت : " من امروز نان و پنیر خوردم " . پدر پرسید : " چطور خوردی ؟ " پسر گفت :" خیلی گرسنه بودم ، ولی نتوانستم درِ آن را باز کنم . چند لقمه به در گنجه مالیدم و آن قدر خوردم تا سیر شدم . بازرگان تا این حرف را شنید ، سیلی محکمی به صورت پسرک زد و گفت : " یک روز نتوانستی صبر کنی و جلوی شکمت را بگیری ؟ " پسر گریه کنان گفت : " چرا می زنی پدر ؟ من که پنیر نخوردم ." پدر با ناراحتی گفت : " پس چی خوردی ؟ یک روز نتوانستی قناعت کنی ؟ با این کاری که امروز کردی ، بدان که هیچ وقت کاسب و سوداگر ( = بازرگان ) نمی شوی . مگر نشنیده ای که " سوداگر پنیر را در شیشه می خورد . "
از آن پس ، اگر کسی به جای صرفه جویی و قناعت در زندگی ، به اشتباه ، به خود و دیگران سخت بگیرد ، این ضرب المثل مصداق ِ حال اوست : " سوداگر پنیر را در شیشه می خورد . "

Powered By
  BLOGFA.COM